Onder H-21 | tegelontwerp | 2017

2014 | 2017

Tegelontwerp fiets-/ vaaronderdoorgang Sylsterrak

‘Mata Hari, mythe en poëzie komen samen’

 

ontwerp: Karin van Pinxteren en Studio Frank Havermans

materiaal:  keramische tegels met zeefdruk

locatie:  Margaretha Zelle aquaduct, radiaal westelijke invalsweg, Leeuwarden

opdrachtgever:  Gemeente Leeuwarden

op uitnodiging van: Stichting Keunstwurk, Leeuwarden

uitvoering tegels: Koninklijke Tichelaar, Makkum

 

Het uitgangspunt voor het tegelontwerp voor de tweedelige ontwerp opdracht is de naam Mata Hari naar aanleiding van het Margaretha Zelle aquaduct dat haar eigen naam draagt. In het ontwerp is gebruik gemaakt van morse, een codetaal die refereert aan geheimtaal.

Voor het ontwerp voor Sylsterrak getiteld ‘Onder H-21′ is de naam Mata Hari poëtisch gebruikt door het volledig in morse uit te schrijven in de Maleise betekenis: het oog van de dageraad. Als toevoeging staat er het woord ‘onder’ voor. Je bevindt je in de fiets- en vaartunnel even afgescheiden van de zon: onder het oog van de dageraad.

Margaretha Zelle, Mata Hari, een vermeende spionne en exotische danseres, geboren te Leeuwarden in 1876 en gestorven in Vincennes in 1917, geëxecuteerd door Frankrijk vanwege vermeende spionagediensten voor Duitsland en daardoor verantwoordelijk gesteld voor de dood van tienduizenden Franse soldaten in de loopgraven van Verdun. Ze opereerde onder de naam H-21 en was zeker een spionne maar er wordt getwijfeld aan haar bijdragen en kunde hierin. Vermoedelijk is ze slachtoffer geworden van een propaganda actie doordat iemand (wie?) van haar af wilde. Een zeer tot de verbeelding sprekende vrouw met een grote eigen wil, moed en verbeeldingskracht. Haar raffinement en spel is van hoog niveau geweest, dit aspect van haar persoonlijkheid in combinatie met haar naam is ingezet als basis voor het ontwerp.

Gekozen is om de morse typologie zoals ontwikkeld voor het Margaretha Zelle aquaduct door te zetten in het ontwerp voor de fiets-/ vaaronderdoorgang Sylsterrak. De uitgangssituatie is hier van een heel andere orde dan het aquaduct. De situatie is kleiner in schaal, meer intiem en voor een langzamere snelheid. Gezocht is naar een groot gebaar zodat er een monumentale impact ontstaat, zoals gevraagd wordt in de opdrachtomschrijving. In relatie tot het open landschap past het heel goed om een grote schaal te gebruiken waardoor de onderdoorgang zichzelf oprekt in de omgeving zonder dissonant te zijn. De methode is hier een zin waarin letters van de woorden in morse onder elkaar staan. Elk woord vormt daardoor een eigen figuur, dit ontstaat door de woorden zelf, daar is het ontwerp van afhankelijk waardoor er een typische dynamiek ontstaat en een spannende toepassing van en in tegels. Het levert een wonderlijk werk op wat multi interpretabel is, technisch en beeldend tegelijkertijd. In basis een tekst in gecodeerde en ontworpen idioom dat tegelijkertjd beeldend zeer associatief werkt; bijvoorbeeld een formatie van boten zoals getekend in plattegronden, muzieknotities, duikboten, drijvers, waterlelies… Mythe en poëzie komen samen.

Tekst college B en W, Leeuwarden:

Frank Havermans is geselecteerd om een kunstwerk op het Stephenson viaduct, een kunstwerk in het Margaretha Zelle Aquaduct en een kunstwerk voor de fiets-en vaaronderdoorgang Sylsterrak te maken. Het kunstwerk ‘fiets- en vaaronderdoorgang Sylsterrak’ wordt uiterlijk 31 mei 2015 opgeleverd, het Margaretha Zelle aquaduct in maart. Frank Havermans heeft het ontwerp voor beide locaties in samenwerking met Karin van Pinxteren gemaakt. De kunstwerken worden in keramiek uitgevoerd. Koninklijke Tichelaar uit Makkum is nauw betrokken bij de uitvoering en plaatsing ervan.

Sylsterrak – tegelontwerp ‘H-21′ | Studio Frank Havermans + Karin van Pinxteren
Sylsterrak – tegelontwerp ‘Onder H-21′

.

 

Sylsterrak – tegelontwerp ‘H-21′ | Studio Frank Havermans + Karin van Pinxteren
Sylsterrak – tegelontwerp ‘Onder H-21′

 

Sylsterrak – tegelontwerp ‘H-21′ | Studio Frank Havermans + Karin van Pinxteren
Sylsterrak – tegelontwerp ‘Onder H-21′
Sylsterrak – tegelontwerp ‘H-21′ | Studio Frank Havermans + Karin van Pinxteren
Sylsterrak – tegelontwerp ‘Onder H-21′
Sylsterrak – tegelontwerp ‘H-21′ | Studio Frank Havermans + Karin van Pinxteren
Sylsterrak – tegelontwerp ‘Onder H-21′

 

P   R   O   C   E   S

 

kleurproeven Sylsterrak | Koninklijke Tichelaar | Pinxteren | Havermans 3
kleurproeven Sylsterrak | Koninklijke Tichelaar
kleurproeven Sylsterrak | Koninklijke Tichelaar | Pinxteren | Havermans 2
kleurproeven Sylsterrak | Koninklijke Tichelaar
kleurproeven Sylsterrak | Koninklijke Tichelaar | Pinxteren | Havermans 1
kleurproeven Sylsterrak | Koninklijke Tichelaar | links Jan Kok
Sylsterrak realisatie Koninklijke Tichelaar Makkum, april 2015
Sylsterrak realisatie Koninklijke Tichelaar Makkum, april 2015
Sylsterrak realisatie Koninklijke Tichelaar Makkum, april 2015
Sylsterrak realisatie Koninklijke Tichelaar Makkum, april 2015
Sylsterrak realisatie Koninklijke Tichelaar Makkum, april 2015
Sylsterrak realisatie Koninklijke Tichelaar Makkum, april 2015
Onder H-21 Sylsterrak fragment 2 Havermans Pinxteren
Sylsterrak realisatie Koninklijke Tichelaar Makkum, april 2015
Onder H-21 Sylsterrak fragment Havermans Pinxteren
Sylsterrak realisatie Koninklijke Tichelaar Makkum, april 2015
Mata Hari | Margaretha Zelle
Mata Hari | Margaretha Zelle